شهروندی

پروپوزال چيست؟

فرمتي است كه محقق از طريق آن اطلاعات مربوط به خود اطلاعات  ، مربوط به مساله تحقيق و روش انجام آن ،اعتبارات مورد نياز براي انجام تحقيق را به اطلاع مسئول ذيربط مي رساند.

در باره چه چيزي پروپوزال بنويسيم؟

حساسيت در برابر اتفاقات روزمره زندگي

تامل در آمار  مربوط به موضوعات فرهنگي و اجتماعي

توجه به شكايات و انتقادات

توجه به فراخوان پژوهش سازمانهاي مختلف

معرفي بخش اول پروپوزال

عنوان طرح پژوهشي (موضوع تحقيق + جامعه آماري + دوره زماني مورد بررسي)

پيشنهاد دهنده (بهتر است محقق زير نظر يك موسسه پژوهشي تحقيق كند تا به صورت انفرادي)

سوابق شغلي محقق (تجربه + فرصت انجام تحقيق)

تاليفات (كتاب و مقاله) و سوابق پژوهشي محقق(توانايي انجام تحقيق)

نشاني محقق(براي انجام تحقيقات در خارج از محل سكونت بسيار مهم است.)

اسامي همكاران و مشاوران طرح

بيان مساله تحقيق

براي تعريف و تجزيه يك مساله بهتر است  آن را در قالب يك يا دو پرسش آغازي با سه دسته افراد در ميان بگذاريم (اعضاي جامعه آماري ،  كارشناسان و افراد مرتبط با جامعه آماري ومحققين و مدرسين)

بيان مساله به معناي آشكارسازي پيامدهاي منفي موضوع مورد بررسي است. هرچقدر عمليات مزبور مستندتر و با جزئيات بيشتر باشد ارزش آن بيشتر خواهد بود. آمار و ارقام مندرج در بيان مساله نيز بايد مستند باشد.حجم مطالب اين قسمت بهتر است در حد يك تا 2 صفحه باشد.

سوالات تحقيق

سوالات تحقيق حول شش محور طراحي مي شوند.(1-چقدر2-چگونه3-چرا4-كي5-كجا6-چه كساني)

تجزيه مساله مي تواند به طراحي سوالات دقيق كمك بيشتري بنمايد.تركيب محورهاي شش گانه قبل مي تواند منجر به سوالات دقيق تري بشود.سوالاتي كه پاسخ آنها ارزش كاربردي بيشتري دارد بهتر است در ابتدا آورده شود.

اهداف تحقيق

اهداف تحقيق به مواردي اشاره دارد كه قرار است در پايان تحقيق توسط محقق حاصل شود.اهداف تحقيقات در علوم انساني غالبا از جنس حصول شناخت و زمينه سازي براي كاربست هستند. اهداف تحقيق در واقع ترجمان سوالات تحقيق هستندو به دو دسته اصلي و فرعي قابل تقسيم هستند.

اهميت و ضرورت تحقيق

اهميت تحقيق را مي توان از طريق تعداد افرادي كه با مساله تحقيق درگير هستند  و همچنين  به تعدد پيامدهاي منفي ناشي از مساله نشان داد.

ضرورت تحقيق يعني دلايل انجام تحقيق در زمان پيشنهادي (اگر انجام تحقيق مدتي به تعويق بيافتد چه مشكلاتي ايجاد خواهد شد).

پيشينه تحقيق

پيشينه تحقيق را مي توان به دو بخش موضوعي و روشي تقسيم نمود.دسترسي به پيشينه موضوعي كاملا مرتبط بسيار دشوار است.

در مطالعات اكتشافي مي توانيد از صاحبنظران در باره منابع مرتبط و حتي كليدواژه هاي مناسب پرس و جو كنيد.

براي پرهيز از اتلاف وقت در مطالعه پيشينه به دنبال پاسخ براي سوالات تحقيق خود باشيد.

معيار گزينش پيشينه ارتباط آن با سوالات تحقيق است.

پيشينه حتما بايد داراي جمع بندي و تحليل باشد و در پايان آن مزيت تحقيق فعلي بر آنها استدلال شود.

چارچوب نظري

در پروپوزالهاي تبييني (علي يا پيامدي) آوردن خلاصه چارچوب نظري مي تواند ضريب تصويب طرح را افزايش دهد.

براي دستيابي به چارچوب نظري مناسب بايد مساله تحقيق را انتزاع كرد.صورتهاي انتزاعي اكثر مسائل علوم اجتماعي در سطح خرد  احساس انديشه و عمل است. در سطح ميانه مي توان از كارآيي.  ارزشها و هنجارها. انسجام نام برد.

در تحقيقات توصيفي مي توان چارچوب مفهومي تحقيق را در اين قسمت ذكر كرد. چارچوب مفهومي به بيان تشابهات و تمايزات مفهوم مورد بررسي با مفاهيم مشابه مي پردازد.

فرضيات تحقيق

فرضيات تحقيق در حكم پاسخ به سوالات علي تحقيق هستند.فرضيات بايد مبتني بر چارچوب نظري يا پيشينه تحقيق باشند.

بهتر است بعد از هر فرضيه مكانيسم علي تاثيرگذاري متغير مستقل بر وابسته مشخص شود.

فرضيات جهت دار دقيق ترندو واحد تحليل در متغييرهاي مستقل و وابسته بهتر است يكي باشد.

روش تحقيق

طرح تحقيق مناسب براي پژوهش خود انتخاب نماييد( 1-طرح ازمايشي2-طرح شبه آزمايشي3-طرح پيمايشي 4-طرح تحليل محتوا)

نوع تحقيق را مشخص کنيد. توصيفي است يا تبييني؟ كاربردي است يا بنيادي؟ چه داده هايي قرار است در تحقيق شما گردآوري شود؟

روشهاي تجزيه و تحليل داده ها

روشهاي آماري بايد متناسب با سوالات و فرضيات تحقيق باشد.بهتر است دقيقا اشاره شود براي هر يك از سوالات و فرضيات تحقيق از چه روش آماري استفاده مي شود.

ابزار گردآوري داده ها

ذكر نوع ابزار اگرچه ضرورت دارد ولي كافي نيست.محقق بايد نحوه تهيه ابزار و مراحلي را كه براي تهيه آن طي خواهد شد ذكر نمايد.بايد به نحوه تامين روايي و پايايي ابزار گردآوري اشاره داشته باشد.ابزار گردآوري بايد متناسب با موضوع مورد مطالعه و طرح تحقيق باشد.

جامعه آماري و شيوه نمونه گيري

در بيان جامعه آماري بايد به واحدهاي تحليل اشاره نمود و نه واحدهاي مشاهده.در صورتي كه فهرستي از واحدهاي نمونه موجود باشد مي توان از شيوه هاي تصادفي استفاده نمود.براي نمونه گيري طبقه اي بايد ملاك قانع كننده اي براي طبقه بندي ارائه داد.حجم دقيق نمونه با اتكا به نتايج تحقيقات پيشين يا تحقيق مقدماتي قابل محاسبه است و ذكر فرمول نمونه گيري در اين قسمت اعتبار پروپوزال را افزايش مي دهد.

مراحل اجرا و زمانبندي تحقيق

مدت اجراي يك تحقيق نبايد بيش از يكسال باشد.

برخي مراحل تحقيق نيازي به رعايت تقدم و تاخر ندارد.به عنوان مثال تهيه پيشينه و چارچوب نظري و بخشي از مراحل نمونه گيري مي تواند تا حدودي به صورت همزمان صورت گيرد.

مي توان 30 درصد زمانبندي تحقيق را به مطالعات مقدماتي و پيشينه و چارچوب نظري اختصاص داد، 30 درصد زمانبندي تحقيق را به تعريف متغيرها و ابزار سازي نمونه گيري و گردآوري داده ها اختصاص داد.30 درصد باقيمانده را به تجزيه و تحليل آماري و گزارش نويسي مي توان تخصيص داد.

البته اين زمانبندي نسبي است و با توجه به موضوع و روش تحقيق مي تواند تغيير كند.

نمونه عملي

برآورد هزينه ها

هزينه پرسنلي شامل حق الزحمه مجري مشاور و همكاران مي شود.بايد اطلاعات لازم را در زمينه كف و سقف اعتبارات كارفرما كسب كرد.

بطور معمول براي تهيه انجام مطالعات اكتشافي = 100 ساعت ، پيشينه تحقيقات =200 ساعت ، چارچوب نظري = 300 ساعت ، تهيه ابزار و آزمون آن 200 ساعت ،نمونه گيري 100 ساعت ،گردآوري داده ها بر حسب نوع ابزار متفاوت است. ،تجزيه و تحليل آماري 100 ساعت ، تهيه و تنظيم گزارش نهايي 300 ساعت

براي همكار ليسانس به ازاي هر ساعت بين 500 تا 1000 تومان ، براي همكار فوق ليسانس به ازاي هر ساعت 1000 تا 2000 تومان ، براي همكار دكترا بستگي به عضويت مرتبه علمي دارد، براي مشاور طرح بين 10 تا 15 درصد پرسنلي درنظر گرفته شود، 200 هزار تومان در نظر گرفته شود، سفرهاي درون شهري و بين شهري و اقامت و تغذيه لحاظ شود، در صورت امكان هديه براي پاسخگو برآورد شود، تكثير پرسشنامه به ازاي هر نسخه 100 تومان در نظر گرفته شود، تكميل پرسشنامه از طريق مصاحبه 2000 تومان و خوداجرا  متغير است. مثلا هر مدرسه 5000 تومان

شاخصهاي شهروندي:

 شهروندي از دو شاخص اصلي تشکيل شده است:

۱-حقوق شهروندي:در سنت ليبرال ،شهروندي اساسا به مثابه مجموعه حقوق فردي تعريف مي شود.گفته ميشود که اين حقوق داراي چند کارکرد هستند.مهمترين کارکرد حقوق فردي اين است که برخورداري ازآنها استقلال فردي رابه همراه مي آورد.حقوق به افراد فضا مي دهند تا منافعشان را توسعه دهند و نيروهاي بالقوه شان را بدون دخالت افراد ديگر يا به طور کلي جامعه ،تحقق مي بخشند.

تفسير مارشال از توسعه تاريخي شهروندي نيزبرگسترش حقوق شهروندي به عنوان يکي از وجوه پيشرفت جامعه مدرن تاکيد داشت.او گسترش اين حقوق را دستاورد شهروندي جهانشمول و عام و حقوق برابر براي همه شهروندان ،صرف نظرازطبقه اجتماعي-اقتصادي مي دانست.او مخصوصا به توسعه همزمان حقوق شهروندي به عنوان يک نظام برابري ،با توسعه سرمايه داري به عنوان يک نظام نا برابري علاقه مند شده بود.

حقوق شهروندي خود داراي چند بعد مي باشند و هر يک از اين ابعاد نيزداراي مولفه هايي مي باشند.همانطوريکه گذشت مارشال سه نوع حقوق شهروندي را بيان مي کند ،حقوق مدني،سياسي واجتماعي .او مولفه هاي حقوق مدني را حق برخورداري ازآزادي بيان ،عقيده ،مذهب ،حق مالکيت شخصي ،حق انعقاد قراردادهاي معتبروحق برخورداري ازعدالت مي دانست .حقوق سياسي  مولفه هاي حق مشارکت سياسي ،حق برخورداري ازراي و عضويت درگروهها و احزاب سياسي را شامل مي شد. حقوق اجتماعي نيز عبارتند ازحق برخورداري ازرفاه و تامين اجتماعي ،آموزش ،امنيت ،تامين اشتغال و خدمات بهداشتي مي باشند.

۲- تکاليف شهروندي : مفهوم شهروندي حاوي يک تضاد است ،بدان معنا که اين مفهوم علاوه بر حقوق ،دربردارنده وظايف وتعهدات نيزاست.جذابيت شهروندي صرفا به خاطر منافعي نيست که به فرد مي رساند .شهروندي همواره يک ايده دوجانبه و بنابراين يک اجتماعي است.اين ايده نمي تواند صرفا مجموعه حقوقي باشد که فرد را از تعهد به ديگران رها کند.حقوق هميشه به چارچوبي براي پذيرششان و مکانيسم هاي براي تحققشان نياز دارند.چنين چارچوبي ،که شامل دادگاه ها ،مدارس ،بيمارستان ها و پارلمان ها مي شود،بدان نياز دارد که همه شهروندان وظيفه خود را درحفظ آن ايفا کنند.اين بدان معني ست که شهروندي علاوه بر حقوق بروظايف و تعهدات نيز دلالت دارد.

رويکرد ليبرالي به مقوله تعهد که معمولا فقط اطاعت ازقانون را ازما طلب مي کند چنان محدود است که تنها نيم نگاهي به تعهد دارد.تعهدات ما ملزم مي کنند که در قبال نهادهاي سياسي مان باقي بمانيم و به کساني که از نظام بيگانه شده اند کمک کنيم که احساس تعهد به آن را در خود پرورش دهند.در اين جا مفيد است که ميان انوع مختلف مسئوليت ها تمايز قايل شويم.مي توان وظايف را آن دسته از مسئوليت ها يي تلقي نمود که به وسيله قانون مقرر مي شوند وبراي عدم احترام فرد به آنها مجازاتهايي تعيين مي گردد.بر عکس،تعهدات رابايد داوطلبانه و تجلي همبستگي و پيوند ذهني فرد با ديگران دانست.

از امروز مي خواهم وبلاگم را گسترش بدهم . من مي خواهم علاوه بر موضوع پايان نامه ام که محور وبلاگ است به موضوعات و مسائل ديگري نيز توجه کنم ، موضوعاتي همچون جامعه شناسي ، پژوهشگري ، اطلاعاتي در مورد خراسان شمالی و موضوعات ديگري که به اميد خدا و به مرور به وبلاگ اضافه مي کنم . پس از شما دوستان خوب تقاضا دارم که پيشنهادات ، نظرات ، مطالب و انتقادات خود را براي من بفرستيد تا موجب گسترش وبلاگ شود.

در توصيف مفهوم شهروند ايراني ، جوانان نمونه به اين موارد اشاره کردند :مجموعه اي بدون محاسبه شدن جوانان در آن ، تعميم آن به همه ايرانيان ، احساس تعلق به جامعه ، داشتن تربيت ايراني ، مسئوليت شناسي ، آراستگي به فضائل اخلاقي ، وابستگي عاطفي و مالي به جامعه ، آشنايي با تمدن و فرهنگ ايراني ، الزام به رعايت قوانين و محدوديت ها ، رابطه متقابل اعضاي جامعه ، ارتباط ميان وظائف و خواسته ها ، همنوايي اجتماعي ، ايفاي دو طرفه وظائف قانوني از سوي مردم و جامعه، تلاش و کار برای مصالح کشور ، محروميت از حقوق و وظائف ، وارداتي بودن مفهوم ومصرف آن براي بهره برداري تبليغاتي .

از ميان اين پاسخها آنچه بيشتر نمايان است نوعي تلقي عمودي از رابطه و موقعيت شهروندي است که بر اساس آن شهروندان بيش از آنکه در ساختن جامعه وتأثير گذاري بر آن خود را سهيم بدانند ، خود را تابع وپذيراي منفعل تحولات آن مي بينند وکم تر به نقش فعالانه ، رابطه اي ومشارکتي خود به عنوان « عاملين اجتماعي» باور دارند . از لحاظ آشنايي جوانان با حقوق و وظائف ، بيش از آنکه با حقوق اجتماعي وفرهنگي خود به عنوان شهروند آشنا باشند عموماً به وظائفي اشاره داشتند که با نقش شهروندي آنان همبسته است .

حفظ سنت ، درس خواندن وافزايش آگاهي ، احترام به خانواده ، احترام به مقررات و قانونمندي ، تلاش براي اصلاح جامعه ، عمل به قوانين ، مسئوليت شناسي ، مفيد بودن خدمت به جامعه ، مشارکت در جامعه وانتخاب ، ايجاد تغيير ، داشتن خواسته هاي معقول ، غير خواهي ، ملاحظات اجتماعي ، ماندن در ايران ، تلاش براي آبادي جامعه وهمسويي با اهداف ملي از اهم مضامين و معرف هايي بوده است که پاسخگويان به عنوان وظائف شهروندي به آن اشاره کرده اند . از سوي ديگر ، توقعات وانتظاراتي که جوانان به عنولن شهروند مطالبه کرده اند ، عموماً در سطح نيازهاي اوليه است که با امنيت اقتصادي ، اجتماعي و يا کسب امتيازهاي منزلتي براي آنان مرتبط بوده است .

علي رغم آنکه بيشتر جوانان نمونه به مشارکت اجتماعي و سياسي علاقه مند و نسبت به انجام فعاليتهاي داوطلبانه نيز اظهار تمايل کرده اند ، نيمي از آنها معتقد بودند که سهم آنها در تغيير محيط پيرامون خود به عنوان يک شهروند ناچيز است و فقط حدود 10 درصد سهم خود را در اين زمينه زياد مي ديدند . بسياري از جوانان اساساً از فرصت هاي انتخابي چنداني برخوردار نيستند ، نداشتن انتخاب در بازآفريني اجتماعي مدل رفتاري و اجتماعي اي که جوانان بدان علاقه مند هستند ، احساس درماندگي و حاشيه نشيني آنها را تقويت خواهد کرد . براي آن گروه از جواناني که به رسالت اجتماعي خود بيشتر متعهد مانده اند ، ساختن خود هدفي است که در اولويت قرار دارد .

جوانان نمونه به ندرت هويت جمعي خود را با مقولات انتزاعي ، فراگير و غير فردي چون سرزمين ، دين ، قوميت ، فرهنگ و مقولات مشابه تعريف کرده اند و اساساًبه تعلق به گروهاي محدود ، غير انتزاعي و عيني تري چون خانواده ، گروه دوستان و افراد نزديک و آشنا ابراز تمايل کرده اند . جوانان نمونه در معرفي خود عموماً به ويژگي هاي فردي ، شخصيتي ، تحصيلي و حرفه اي اشاره کرده اند.

آن گروه از پاسخگويان که سرمايه فرهنگي ( با معرف هايي چون تحصيلات بالاي خانوادگي ، تفاهم بيشتر خانوادگي ، اعتماد به نفس ، پشتکار و انگيزه پيشرفت ) و سرمايه اجتماعي ( شبکه گسترده تر روابط اجتماعي و هنجارهاي حمايت متقابل) بيشتري در اختيار داشتند ، در مقايسه با گروهي که کم تر از آن برخوردار بودند ، ميل به مشارکت سياسي بيشتري داشتند.

جوانان ، شهروندي و ادغام اجتماعي ؛ محمد سعيد ذکائی(قسمت اول).

محقق در اين تحقيق به دنبال سنجش نگرش به ادغام اجتماعي و شهروندي مي باشد . روش شناسي اين پژوهش به کمک الگوههاي مشاهده شده در گرايش هاي ذهني و عملي مي باشد که پاسخگويان نسبت به ابعاد مختلف "ادغام اجتماعي " شامل ابعاد رفتاري ، گرايشي يا احساسي شهروندي ابراز کرده اند. بر اين اساس ، مفهوم سازي تجربي ادغام اجتماعي در تحقيق حاضر ، نه تنها با رفتارهاي صريح سروکار دارد، بلکه مي توان آنرا در طرز تفکر ، ارزيابي ، قضاوت و تصميماتي که افراد با آن درگير هستند ، نيز جستجو کرد . چنين رويکردي بر مبناي اين چارچوب مفهومي قرار دارد که شهروندي علاوه بر ابعاد حقوقي و توزيعي مترتب بر آن ( اينکه سهم جوانان از شهروندي چه اندازه است) ، جنبه ارتباطي نيز دارد. به بيان ديگر ، شهروندي به روابط و تصورهايي مربوط مي شود که شهروندان از يکديگر ( در سطح افقي) و از نهادهاي رسمي قدرت دارند . همچنين وجه حسي و گرايشي شهروندي ، بعد ديگر اين مفهوم را تشکيل مي دهد که سنجش و مفهوم سازي آن دشوار تر جلوه مي کنند .

 در چارچوب اين استراتژي روش شناختي ، از رويکرد " نظريه ميداني " استفاده شده است .شهر تهران به عنوان جامعه آماري انتخاب شده و نمونه هاي تحقيق به صورت انفرادي و گروهي از جوانان در محدوده سني 15 تا 26 سال انتخاب شده اند که در مجموع 56 مصاحبه با 108 پاسخگو صورت گرفت که 36 مصاحبه انفرادي و 4 مصاحبه گروهي با جوانان همسال که آشنايي و دوستي زيادي با هم داشتند ، 16 مصاحبه گروهي با جواناني که علي رغم اشتراک در سلائق و زمينه هاي درسي ، شناخت قبلي از يکديگر نداشتند . در نمونه گيري نظري تحقيق نيز از سبک زندگي و طبقه بندي عملياتي بدست آمده از آن استفاده شده است .

هدف از اين پژوهش روشن ساختن اين نکته است که جوانان چه تصوري از شهروندي و نقش هاي ملازم با آن دارند ، شهروند ايده ال را چگونه تعريف مي کنند و چه حقوق و وظايفي براي آن متصور هستند و تا چه اندازه خود را به عنوان " بازيگران اجتماعي و سياسي در جامعه " سهيم مي دانند .

بخشي از سئوالات تحقيق ، پيرامون مسئوليتها و انتظارهاي جوانان به عنوان " شهروندان " و نيز زمينه هايي است که موجب ارتباط و يا عدم ارتباط آنها با جامعه بزرگ تر مي گردد . طيف هاي مختلف جوانان نمونه ، مفهوم سازي متفاوتي از شهروندي و معرف هاي آن عرضه کردند . بعلاوه هر کدام از آنان عوامل مختلفي را مانع پذيرش احساس ، ارتباط و عمل شهروندي خويش مي دانستند . آگاهي و ميزان تحصيلات جوانان نيز از جمله متغييرهاي زمينه اي بود که با درک آنها از مفهوم شهروندي و وظايف  و انتظارهاي همبسته با آن رابطه معني داري نشان مي داد . همچنين متغيير تحصيل با علاقه و يا تمايل به مشارکت فعالانه دورکيم درعرصه هاي اجتماعي رابطه نشان داد .تصوير سازي از حقوق و  وظايف  شهروندي همچنين با جنسيت ارتباط داشت . براي مردان جوان وجه حقوقي شهروندي و براي دختران بعد ارتباطي و همبستگي شهروندي و تعهداتي که به عنوان يک  " عضو اجتماعي نسبت به جامعه " دارند ، از اهميت بيشتري برخوردار بود .

ادامه دارد.......